یک حساب $10,000 که ۲۰٪ افت می‌کند، به $8,000 می‌رسد. برای برگشتن به $10,000، این حساب باید ۲۵٪ رشد کند، نه ۲۰٪. این نامتقارنی — نه استراتژی بد، نه بدشانسی — دلیل اصلی است که دراودان مهم‌ترین عددی است که یک معامله‌گر باید زیر نظر داشته باشد. این مقاله دراودان را دقیق تعریف می‌کند، نشان می‌دهد چطور محاسبه می‌شود، و چند قانون عملی برای کنترل آن می‌دهد.
دراودان دقیقاً چیست
دراودان یعنی فاصله بین بالاترین نقطه‌ای که حسابت به آن رسیده (peak) و پایین‌ترین نقطه بعد از آن peak (trough)، به‌صورت درصد.
فرمول: دراودان = (بالاترین نقطه − پایین‌ترین نقطه) ÷ بالاترین نقطه × ۱۰۰
نکته کلیدی: دراودان از موجودی اولیه حساب محاسبه نمی‌شود، از بالاترین نقطه‌ای که حساب واقعاً به آن رسیده محاسبه می‌شود. اگر حساب از $10,000 به $12,000 برسد و بعد به $9,600 افت کند، دراودان ۲۰٪ است — نسبت به $12,000، نه نسبت به $10,000 اولیه. خیلی از معامله‌گرها این را اشتباه محاسبه می‌کنند و فکر می‌کنند چون حساب هنوز بالاتر از سرمایه اولیه است، دراودانی در کار نیست.
دراودان ایستا در مقابل دراودان متحرک
در چالش‌های پراپ‌فرم این تفاوت مستقیماً روی نتیجه چالش تاثیر می‌گذارد:
دراودان ایستا (static): حد افت از موجودی اولیه ثابت محاسبه می‌شود. روی حساب $10,000 با حد افت ایستای ۱۰٪، هر وقت موجودی حساب به $9,000 برسد، چالش بسته می‌شود — فارغ از اینکه حساب قبلاً به $11,000 رسیده بوده یا نه.
دراودان متحرک (trailing): حد افت از بالاترین نقطه‌ای که حساب رسیده محاسبه می‌شود. همان حساب $10,000 که به $11,000 رسیده، با حد افت متحرک ۱۰٪، اگر به $9,900 برسد چالش بسته می‌شود — نه $9,000. حد مجاز افت هرچه حساب رشد می‌کند، بالاتر می‌رود و دنبال می‌کند.
| معیار | دراودان ایستا (static) | دراودان متحرک (trailing) |
|---|---|---|
| مبنای محاسبه | موجودی اولیه ثابت حساب | بالاترین نقطه‌ای که حساب به آن رسیده |
| مثال عددی | حساب $10,000 با حد ۱۰٪: بسته شدن در $9,000 | همان حساب بعد از رسیدن به $11,000: بسته شدن در $9,900 |
| اثر روی چالش پراپ | سقف ثابت می‌ماند، پس رشد حساب فاصله تا سقف را بیشتر می‌کند | سقف همراه رشد حساب بالا می‌آید، پس فاصله تا سقف ثابت می‌ماند |
این تفاوت یعنی همان استراتژی، روی دو فرم با دو قانون متفاوت، می‌تواند نتیجه کاملاً متفاوتی بدهد. قبل از هر چالش، باید دقیقاً بدانی کدام نوع دراودان روی آن فرم حاکم است.
مثال عددی: محاسبه دراودان روی یک سری معامله واقعی
فرض کن حساب $10,000 دارد و این مسیر را طی می‌کند:
- بعد از ۴ معامله برنده: $10,800 (بالاترین نقطه تا این لحظه)
- بعد از ۳ معامله بازنده پشت سر هم: $9,900
- بعد از ۲ معامله بازنده دیگر: $9,500
- بعد از ۵ معامله برنده: $10,600
بالاترین نقطه قبل از افت: $10,800. پایین‌ترین نقطه بعد از آن: $9,500. دراودان: (10800 − 9500) ÷ 10800 × ۱۰۰ = تقریباً ۱۲٪.
نکته مهم: این ۱۲٪ حتی بعد از برگشت حساب به $10,600 هم در تاریخچه دراودان حساب ثبت می‌ماند. دراودان یک لحظه نیست، یک رویداد ثبت‌شده در مسیر حساب است — و همین عدد است که بیشتر ارزیابی‌کننده‌های پراپ‌فرم و حتی خود معامله‌گر باید برایش برنامه داشته باشد.
چرا برگشت از دراودان سخت‌تر از ایجادش است
این نامتقارنی قلب موضوع دراودان است:
| افت | رشد لازم برای جبران |
|---|---|
| ۵٪ | ۵.۳٪ |
| ۱۰٪ | ۱۱.۱٪ |
| ۲۰٪ | ۲۵٪ |
| ۳۰٪ | ۴۲.۹٪ |
| ۴۰٪ | ۶۶.۷٪ |
| ۵۰٪ | ۱۰۰٪ |
فرمول پشت این جدول یک خط است: رشد لازم = افت ÷ (۱ − افت). افت ۵۰٪ نیاز به رشد ۱۰۰٪ برای جبران دارد — یعنی دو برابر کردن باقیمانده حساب.
هرچه دراودان عمیق‌تر شود، رشد لازم برای جبران با شتاب بیشتری از خود افت فاصله می‌گیرد. این یکی از دلایل اصلی است که کنترل دراودان مهم‌تر از تلاش برای بازدهی بالاست — یک حساب که هیچ‌وقت بیشتر از ۱۰٪ افت نمی‌کند، حتی با بازدهی متوسط، در بلندمدت از حسابی که گاهی ۴۰٪ و ۵۰٪ افت می‌کند و دوباره برمی‌گردد، وضعیت پایدارتری دارد.
چطور دراودان را کنترل کنیم
کنترل دراودان از قبل اتفاق می‌افتد، نه وقتی داخلش هستی. چند قانون عملی:
یک سقف دراودان مشخص کن، مثلاً ۱۰٪
رسیدن به این عدد یعنی توقف کامل معاملات برای بازبینی، نه فقط «مراقب‌تر بودن».
حجم را پله‌ای کاهش بده، نه یک‌باره
مثلاً بعد از ۵٪ افت، حجم را ۲۵٪ کم کن؛ بعد از ۸٪ افت، حجم را نصف کن. این کار سرعت رسیدن به دراودان عمیق‌تر را کند می‌کند.
حد ضرر روزانه را جدا از حد افت کل نگه دار
حد ضرر روزانه (مثلاً ۲٪) جلوی یک روز بد را می‌گیرد؛ حد افت کل (مثلاً ۱۰٪) جلوی یک ماه بد را می‌گیرد. یکی جای دیگری را نمی‌گیرد.
دراودان را در ژورنال دنبال کن، نه فقط موجودی لحظه‌ای را
موجودی فعلی به‌تنهایی نشان نمی‌دهد چقدر از بالاترین نقطه فاصله گرفته‌ای؛ باید peak را جداگانه ثبت و مقایسه کرد.
زمان زیر آب چیست و چرا مهم است
دراودان فقط عمق ندارد، طول هم دارد. «زمان زیر آب» یعنی از لحظه‌ای که حساب از بالاترین نقطه‌اش افت می‌کند تا لحظه‌ای که دوباره به همان نقطه برمی‌گردد، چند روز یا چند هفته طول می‌کشد.
دو حساب می‌توانند دراودان یکسان ۱۲٪ داشته باشند، اما یکی در ۸ روز جبران شود و دیگری در ۸ هفته. حسابی که مدت طولانی‌تری زیر بالاترین نقطه‌اش می‌ماند، فشار روانی بیشتری روی معامله‌گر می‌گذارد — و همین فشار است که معمولاً منجر به شکستن قوانین ریسک برای «تسریع» بازگشت می‌شود، دقیقاً همان رفتاری که دراودان را عمیق‌تر می‌کند.
ثبت زمان زیر آب کنار عمق دراودان در ژورنال، تصویر کامل‌تری می‌دهد: نه فقط «چقدر پایین رفتم» بلکه «چقدر طول کشید تا برگردم» — عددی که برای ارزیابی واقعی یک استراتژی حداقل به‌اندازه خود درصد افت اهمیت دارد.
دراودان یک استراتژی در مقابل دراودان کل حساب
اگر همزمان چند استراتژی یا چند ستاپ متفاوت را روی یک حساب اجرا می‌کنی، دراودان کل حساب می‌تواند تصویر گمراه‌کننده‌ای بدهد. ممکن است یک استراتژی در حال ۲۰٪ دراودان باشد درحالی‌که استراتژی دیگر همزمان سود می‌سازد و دراودان کل حساب را کوچک نشان می‌دهد.
مشکل اینجاست که همان استراتژی با ۲۰٪ دراودان، اگر به‌تنهایی و با حجم کامل روی یک حساب اجرا شود، حساب را به لبه چالش پراپ می‌رساند. جدا کردن دراودان هر استراتژی — نه فقط دراودان کل حساب — تنها راهی است که می‌فهمی کدام ستاپ واقعاً ریسک بیشتری تولید می‌کند.
جمع‌بندی
دراودان فقط یک عدد منفی در گزارش نیست — نشانه‌ای است از اینکه حساب چقدر به لبه نزدیک شده، و چقدر رشد لازم است تا فقط به نقطه شروع برگردی، نه حتی جلوتر. در پراپ رادار اوتانا، حد افت مجاز هر فاز چالش کنار موجودی و بالاترین نقطه واقعی حسابت دیده می‌شود؛ همین دیدن مداوم است که جلوی غافلگیری در روزی که فکر می‌کنی «فقط چند درصد مونده» را می‌گیرد.
هیچ استراتژی‌ای دراودان صفر ندارد؛ حتی سودآورترین روش‌ها دوره‌های افت دارند و اعداد این مقاله فقط برای نشان دادن مکانیزم محاسبه‌اند، نه تضمین اینکه دراودان تو دقیقاً همین اعداد خواهد بود.
سوال اصلی این نیست که «آیا دراودان خواهم داشت؟» — قطعاً خواهی داشت. سوال این است که چه سقفی برایش گذاشته‌ای، و آیا قبل از رسیدن به آن سقف، قانونی برای توقف داری یا نه.
سوالات متداول
دراودان چیست؟
دراودان فاصله درصدی بین بالاترین نقطه‌ای است که حساب به آن رسیده و پایین‌ترین نقطه بعد از آن. نکته‌ای که خیلی‌ها اشتباه می‌کنند: دراودان از موجودی اولیه محاسبه نمی‌شود، از بالاترین نقطه واقعی حساب محاسبه می‌شود، حتی اگر حساب هنوز بالاتر از سرمایه اولیه باشد.
دراودان چگونه محاسبه می‌شود؟
فرمول این است: بالاترین نقطه منهای پایین‌ترین نقطه، تقسیم بر بالاترین نقطه، ضرب در صد. اگر حساب از ۱۰,۸۰۰ دلار به ۹,۵۰۰ دلار افت کند، دراودان تقریباً ۱۲٪ است. این عدد حتی بعد از برگشت حساب هم در تاریخچه ثبت می‌ماند و پاک نمی‌شود.
تفاوت دراودان ایستا و متحرک چیست؟
دراودان ایستا از موجودی اولیه ثابت حساب می‌شود؛ روی حساب ده هزار دلاری با حد ۱۰٪، رسیدن به ۹,۰۰۰ دلار چالش را می‌بندد. دراودان متحرک از بالاترین نقطه حساب می‌شود؛ اگر همان حساب به ۱۱,۰۰۰ رسیده باشد، سقف ضرر به ۹,۹۰۰ دلار بالا می‌آید و زودتر بسته می‌شود.
برای جبران دراودان چند درصد سود لازم است؟
افت ۱۰٪ به رشد ۱۱.۱٪ نیاز دارد، افت ۲۰٪ به ۲۵٪، افت ۳۰٪ به ۴۲.۹٪ و افت ۵۰٪ به ۱۰۰٪ یعنی دو برابر کردن باقیمانده حساب. هرچه دراودان عمیق‌تر شود، رشد لازم برای جبران با شتاب بیشتری از خود افت فاصله می‌گیرد.
دراودان قابل قبول چقدر است؟
عدد مطلقی وجود ندارد، اما سقف ۱۰٪ نقطه شروع رایجی است که رسیدن به آن یعنی توقف کامل برای بازبینی، نه صرفاً محتاط‌تر شدن. حسابی که هیچ‌وقت بیشتر از ۱۰٪ افت نمی‌کند، حتی با بازدهی متوسط، از حسابی که گاهی ۴۰٪ افت می‌کند پایدارتر است.
مطالب مرتبط
